Bátur til sölu, kostar eina tölu, - eða gullpening!
Ég sat á dögunum og ræddi við dóttur mína og tilvonandi tengdason. Framtíðardraumar unga fólksins voru efst á baugi eins og gengur. Bæði voru þau sjómenn á 300 tonna línubát síðastliðið haust. Hún gengur nú með þeirra fyrsta barn en hann er enn á sjónum. Mjög duglegur og áhugasamur og langar til að leggja starfið fyrir sig. Við ræddum um það hvernig hann ætti nú að fara að því að komast af stað í að kaupa sér sinn eigin bát og hvaða möguleika hann hefði í stöðunni. Þá rifjaðist upp fyrir mér sagan sem pabbi, sem einnig var sjómaður, sagði mér af sjálfum sér; hvernig hann komst fyrst á sjóinn. Sagan var þannig að hann hafði unnið happdrættisvinning á miða sem hann átti. Í þá daga var Einar Guðfinnsson umboðsmaður happdrættisins í Bolungarvík. Ungi maðurinn fór á skrifstofu Einars til að sækja vinninginn. Um leið og Einar rétti honum vinninginn sagði hann: “Jæja strákur, keyptu þér nú bát fyrir þetta”. Það varð úr að pabbi keypti sér sinn fyrsta bát. Ekki veit ég nú hvort vinningurinn dugði alveg fyrir bátnum en hann varð að minnsta kosti til þess að hann keypti sér bát. Svo var þá ekkert annað en að smyrja í nestiboxið og stíga um borð og sigla á vit ævintýranna og sækja í fiskimið Þuríðar sundafyllis. Þannig hófst sjávarútvegsrekstur föður míns sem varð farsæll um áratuga skeið.
Því miður er þetta ekki svo auðvelt fyrir tengdasoninn. Hann þarf nú gott betur en að fá einn smáræðis happdrættisvinning til að geta byrjað að róa. Þetta er nú líklega munurinn á tveimur kynslóðum vestfirskra sjómanna í hnotskurn. Þökk sé kvótakerfinu.
Hvernig getum við fundið farsæla lausn á því að ungir menn eða jafnvel stúlkur geti átt þess kost að hefja sjálfstæðan rekstur í útgerð? Það er ekki auðvelt í dag. Það er spurning um tugmilljónakróna fjárfestingar eða að vera þannig í sveit settur að hafa aðgang að fjármagni frá fjölskyldunni. Auðvitað er áhættan mikil en sjómannsblóðið rennur enn, - rétt eins og það hefur ætíð gert í vestfirskum dugmiklum karlmönnum. Þessum ungu mönnum verðum við að skapa tækifæri á að fá að spreyta sig í baráttunni við sjóinn, í kappi um að koma aflanum að landi. En það er þrautin þyngri.
Bolungarvík berst við að halda ímynd sinni sem sjávarþorp. Sjómenn eru óðum að styrkja stöðu sína að nýju eftir erfið ár. En það vantar unga fólkið. Í mínum ungdómi komu mestu sjarmörarnir með seltu í hári og sólskin í augnahyl af sjónum að kveldi dags, sælir á svip með afla dagsins.
Við fögnum nú sjómannadegi. Sjómannadagurinn er að mínu mati og margra annarra Bolvíkinga mesti hátíðardagur ársins. Þetta árið er honum fagnað með glæsibrag að venju. Við megum aldrei gleyma upprunanum þó við keppumst nú við að finna fjölbreyttari leiðir til atvinnusköpunar.
Það er erfitt fyrir þann sem hefur verið fastheldinn á klæðnað að skipta um fatastíl. Að sama skapi er það erfitt fyrir sjávarþorp sem ætíð hefur skilgreint sig sem slíkt að fara að huga að annarri ímynd. Það skiptir ekki svo auðveldlega um föt, en það getur skreytt sig með ýmsu skrauti.
Megi blessun fylgja íslenskum sjómönnum við störf þeirra. Þeirra sem hvíla í votri gröf er minnst með söknuði.
Soffía Vagnsdóttir
Sjómannsdóttir í Bolungarvík